Денес во Брисел средба на врвот на лидерите на ЕУ: Макрон бара „неверојатно будење“, а за Мерц „Европа е пет минути до полноќ“

Денес во Брисел ќе се одржи средба на врвот на лидерите на Европската унија, на кои им станува сосема јасно дека може да се распадне во секој миг безбедносниот поредок, воспоставен по 1945 година, чиј столб е заштитата од Соединетите Американски држави. Откако започна второто претседателствување на Доналд Трамп европските лидери зачестено ги користат зборовите одбрана и суверенитет во својот политичко-безбедносен речник. Според изјави на претставници на влади на европски држави, дадени за „Политико“, дојден е моментот зборовите да се претворат во дело, иако некои веќе искажуваат стравувања дека развојот на ситуацијата може да тргне во непосакуван правец.
Шефот на француската држава Макрон предупредува дека е потребно „неверојатно будење“, а идниот германски канцелар Фридрих Мерц оти „Европа е пет минути до полноќ“. Повеќемина, кои се блиски до ваквите дискусии, стравуваат дека случувањата се побрзи, отколку што може да се справи со нив.

„Кошмарно сценарио би било САД наскоро да постигнат договор, што ќе ги прифати да го отфрлат.“ – посочува Малколм Чалмерс, заменик генерален директор на Кралскиот институт за одбранбени студии во Лондон.

Стравувањата и загриженоста не се ограничени само на САД. Некои се загрижени и за сопствените сојузници. Средбата на врвот на лидерите на ЕУ била итно свикана во четвртокот само неколку дена по неформалните состаноци во Париз и Лондон, што е знак на желбата да се изнајде решение. Но, одделни дипломати тврдат дека „проруските лидери, предводени од унгарскиот премиер Виктор Орбан, можат да се обидат да го поткопаат договорот“.

Големиот број теми и недостигот на единство во европските редови е основа за претпоставката дека средбата на врвот на европските лидери во Брисел може да се развива во различни насоки. Лидерите ќе разговараат како бргу да ги пренасочат ресурсите за зајакнување на националните армии, а во исто време да бараат да се обезбеди поддршка за Украина, мешу другото и со ново потврдување на нејзиниот пат кон членство во ЕУ. Тие ќе се обидат дополнително да го осудат Владимир Путин, можеби со најава за нова рунда санкции.

Една од клучните теми на средбата на врвот на европските лидери ќе биде планот, кој Урсула Лаен го објави за трошење 800 милијарди евра за одбраната во наредните години. Планот предвидува ЕУ да позајми 150 милијарди евра, кои потоа ќе им бидат дадени како заем на земјите-членки, за да купат воздушна и ракетна одбрана, артилериски системи, ракети, муниција, беспилотни летала и друга технологија.

Европската комисија предлага да се релаксираат фискалните правила на ЕУ, за да им се овозможи на земјите да ги зголемат воените трошоци. Според Урсула Лаен, зголемувањето на трошоците на рамниште од 1,5% од бруто-домашниот производ во текот на четири години би значело вложување уште 650 милијарди евра во одбраната.