Во пресудата што предизвика шок во Европа, Уставниот суд на Полска во четвртокот одлучи дека законите на земјата имаат предност пред оние на Европската унија..



Според одлуката некои делови од договорите и судските одлуки на ЕУ се во спротивност со највисокиот полски закон, пишува Еуроњус.

Јакуб Јарачевски, координатор за истражување во Democracy Reporting, го нарече потегот „масовна ескалација на кризата на владеење на правото во Полска“.

“Ова е без преседан. Имаме земја -членка на ЕУ која вели дека владеењето на правото, една од главните идеи на заедничкиот правен поредок на Европската унија, е делумно неефикасно во Полска. Ова не се случило порано”, рече тој.

Лоран Пех, професор по европско право на Универзитетот Милдсекс, ја спореди одлуката со „нуклеарен напад врз правниот поредок на ЕУ“.

“Штом ќе се објави одлуката, полските судии ќе треба да изберат помеѓу кршење на правото на ЕУ или непочитување на уставот. Значи, ако не го прекршат правото на ЕУ, бидејќи имаат обврска да ги применуваат стандардите на ЕУ за владеење на правото според договорите , ќе се соочат со дисциплинска постапка, а можеби и со кривична постапка “, рече Пех.

Полската пресуда предизвика остра осуда од извршната власт на ЕУ и главните партии во Европскиот парламент. Европската комисија оцени дека одлуката „предизвикува сериозна загриженост“ и предложи Варшава да очекува силен одговор од Брисел.

„Комисијата нема да се двоуми да ги искористи своите овластувања според Договорите за заштита на униформната примена и правото на Унијата“, се вели во соопштението.

Еуроњус истражува како пресудата без преседан ќе влијае на односите на Варшава со Брисел во иднина.

Експертите интервјуирани од Еуроњуз рекоа дека ЕУ има широк спектар на правни, финансиски и политички инструменти за да одговори на полската пресуда.

Европската комисија се уште не ја одблокира исплатата на земјата од милијарди евра од фондот на ЕУ за Ковид. Може да одбие регистрација за 57 милијарди евра наменети за Полска.

Европската комисија може да го условува финансирањето од ЕУ со почитување на основните вредности на ЕУ, како што се владеењето на правото и независноста на судството. Но, допрва треба да добие одобрување од Европскиот совет, во кој се вклучени лидерите на ЕУ.

Некои во Брисел велат дека полската пресуда ја доближила земјата до таканаречениот „Полегзит“.

Варшава тврди дека врховните судови во Германија, Франција, Шпанија и други земји на ЕУ, исто така, го поддржуваат владеењето на националното право.

„Ова едноставно не е прифатливо или компатибилно со членството во Европската унија. „Не би го именувал овој Полегсит како излез на Полска од Европската унија“, инсистира Јарачевски.

Таквото излегување не би било популарно решение, бидејќи приближно 80% од луѓето во Полска го поддржуваат членството на земјата во ЕУ.