Вилијам Дејл Монтгомери, поранешен американски амбасадор во Република Хрватска, бил дипломат во Бугарија, Србија и Црна Гора како амбасадор. Со поранешниот американски дипломат, новинарите на Дубровачки Вјесник зборуваа за војната во Украина, и случувањата на Балканот кои се интересни за нас.
Зад вас е одлично искуство во поширокиот регион на Југоисточна Европа. Јасно е дека неутралниот став на Србија се очекува во однос на нивната поврзаност со Русија. Сепак, кои долгорочни последици ги имаат? И колку војна во Украина може да влијае на нестабилноста во Босна и Херцеговина?
– Пред се, во врска со Србија, не гледам дека се поврзани со Русија. Она што го гледам е дека тие се насочени кон Косово, бидејќи мислат дека им е насилно одземено со помош на бомбардирањето на НАТО во кое животот го изгубја повеќе од илјада граѓани. Единствената причина што Косово се уште не е членка на ОН е дека секој пат кога ќе се спомне оваа тема, Русија става вето. И тоа е единствената причина за врските на Србија со Русија.
Значи, Русија повеќе од 20 години всушност ја уценува Србија, кажано со едноставни зборови, Русија и порачува на Србија: “Ако се шегувате со нас, ќе се откажеме од ветото за Косово и тоа ќе стане член на ОН, а вие засекогаш ќе го изгубите”.
Ова, секако, ќе значи уништуваљње за владејачката партија во Србија. Реакциите на Вучиќ се предвидливи. Тие ќе купат неколку борбени авиони од Русите, на Кинезите ќе им дадат договори за изградба на патишта, а потоа ќе влезат во партнерство за мир со Запад, и ќе направат нешто со Европската унија.
Тој, Вучиќ, се обидува да ги балансира сите четири страни, а да не се приклонува кон ниту еден од нив. Сепак, со украинскиот конфликт за него ќе биде се потешко и потешко. Акциите против земјите кои се сметаат за поддршка на другата страна, ќе станат потешки, без разлика дали се на страната на Русија или на Западот.
Единственото нешто во кое Вучиќ успеа е дека да го држи Додик (Република Српска) да не ја преминува “црвената линија”, без оглед на тоа што Додик е охрабруван од Путин. Додека високиот претставник во БиХ не прави ништо провокативно, мирот таму ќе преживее.
Се случи Србија да дозволи повеќе летови од и кон Русија, така што тие можат да го избегнат затвореното небо над земјите на Европската унија. И тоа дојде до поширока критика. Во исто време, Вуќиќ се повикува на Турција бидејќи тие овозможија голем број летови од Русија. Истата ситуација, различно гледање. Му реков на Вучиќ да прекине со тие летови. И тој вети дека ќе го ограничи бројот на летови до оној кој беше пред конфликтот.
Извинете, дали кажавте дека сте му рекле на српскиот претседател да запре со летови од Русија?
– Да, ние сме во контакт. Она со што сакав да го привлечам неговото внимание е дека подолго ќе трае оваа ситуација, ќе се појават повеќе прашања, кои најверојатно ќе бидат целосно неповрзани со војната. Значи, ако сакате да ја покажете определбата во односот кон Русија, дали ги испраќате одбојкарките таму на натпревар? Дали организирате конференции? Ќе има многу прашања!
Колку санкции се ефикасни, засега?
– Пред сè, морам да кажам дека мразам санкциите. Ги мразам, бидејќи тие често беа во минатото само изговор за непреземање на потребните активности. Имавме санкции во Србија за Милошевиќ и не беа ефикасни. Тие беа корисни само во создавањето на нелегални криминални групи и нивните операции. Станува збор за банди што го презедоа шверцот со нафта во Србија и поради нашите санкции само беа зајакнати. Сепак, по десетгодишна санкција, народот на Србија гласаше за заминување на Милошевиќ.
Тие не го сторија тоа заради несогласување со неговата воена политика, туку сфатија дека финансискиот колапс повторно ќе се отвори ако опозицијата не дојде на власт. Иако Западот мислеше дека луѓето гласаа против национализмот, тоа не беше случај.
Значи, санкциите воопшто, како и овие во Русија, се многу тешки, потребно е многу време да дадат резултат. Стандардот на живеење во Русија ќе биде засегнат на многу различни начини. Сепак, што се однесува до промена на однесувањето и мислењата (во Русија), дури и среднорочно, јас мислам дека тоа нема да даде ефект.
