Како новинар и уредник со четиридецениско искуство во оваа професија, чувствувам обврска јавно да го отфрлам најновото соопштение на Комисијата за жалби при Советот за етика во медиумите на Македонија (СЕММ), во кое се изразува „загриженост и осуда за начинот на кој повеќе медиуми известуваат за судската постапка поврзана со убиствата на Вања Ѓорчевска и на Панче Жежовски“.
Тоа што во моментов сум член на Управниот одбор на СЕММ, како претставник на онлајн медиумите, не ме обврзува да го поддржам тоа соопштение, за кое, патем речено, членовите на Управниот одбор не се консултирани. Или барем јас не знам за такво нешто. Небитно.
Клучната теза во тоа соопштение се темели на недоволно познавање на суштината на феноменот јавен интерес и на односот меѓу новинарите и медиумите со нивната публика.
Во коминикето се вели: „Медиумите треба да бидат свесни дека секое претерано изнесување детали за чинот на насилство или злосторство, претставува повреда на достоинството на жртвите, а ги повредува и чувствата на нивните најблиски. Со навлегување во детални описи на грозоморниот чин, медиумите истовремено внесуваат и вознемиреност во јавната сфера и придонесуваат кон зголемување на чувството на несигурност и насилство“.
За жал, кога станува збор за конкретниот случај, речиси ништо од сето тоа што е кажано во соопштението на Комисијата за жалби на СЕММ не кореспондира со реалноста. Тоа соопштение е целосно изгубено во времето и во просторот и очигледно е само одраз на нечија желба да се експонира со евтино морализирање и со некакво накарадно „читање“ на новинарскиот кодекс.
Комисијата за жалби на СЕММ не може, или можеби и не сака, да сфати дека евентуалното воздржување на известувачите од судењето од детално опишување на убиствата за кои се суди, јавноста би го доживеала – со право! – како криење на многу важни информации, кои се од круцијално значење за кривичните дела што им се ставаат на товар на обвинетите.
Сакам да верувам дека членовите на Комисијата го превиделе фактот дека убиствата на Вања Ѓорчевска и на Панче Жежовски се оквалификувани како свирепи и подмолни. Таа квалификација битно ќе влијае и врз пресудата и врз висината на казните што ќе бидат изречени, ако пресудите бидат осудителни.
Новинарите кои известуваат од судењето и медиумите се должни да ги изнесат сите битни детали кои се поврзани и со квалификацијата на убиствата (меѓу другото и деталите за тоа дали жртвите биле изложени на насилства пред да бидат егзекутирани). Новинарите не смеат да прават компромиси и при известувањето за судската расправа за мотивите за убиствата. Известувачите имаат право, но и обврска да известуваат сеопфатно, детално и прецизно, обезбедувајќи им притоа рамноправен третман на страните во постапката.
Не сфаќам како Комисијата за жалби на СЕММ замислува новинарите да го опишат грозоморниот чин на убиството на малата Вања Ѓорчевска, без да го пренесат кажаното во судница, дека во моментот пред да биде застрелана во главата, таа клечела на колена?
Постои ли професионален и одговорен новинар, кој би го премолчал тој навистина вознемирувачки, но клучен детал, таа впечатлива слика на свирепоста на егзекуцијата на едно девојче, кое на ниту еден начин не можело да биде по своја вина поврзано со мотивите поради кои убиецот, или убијците, решиле на ваков начин да се пресметаат со некого од семејството Ѓорчевски?
Јавноста ќе се вознемирела и ќе се зголемело „чувството на несигурност и насилство“, вели Комисијата за жалби.
Да, драга Комисијо, јавноста ќе се вознемири. Нека се возменири. Ние, новинарите од „лошите“ медиуми, жалиме што нашите извештаи на некои луѓе можеби ќе им го расипе расположението во ова време на предновогодишни џингарлака сеанси во градот.
Целата колумна на Бранко Героски за Плусинфо на следниот линк:
