Можно е! Тој, како и јас, или ние сега, се обидувал да го застапува својот случај пред некој мистериозен суд
(Повод: експозето на Претседателот на МАНУ, академик Љупчо Коцарев)
Од сите страни на македонското небо блескаат молњи. Тие, сите страни, се повеќе, а само народот е еден и тој е каменот врз кој се кршат громовите. Каменот е обезборен. Неговиот глас не се слуша, но, татнежот што од него се создава е моќта која му избива од бигорната цврстина и се шири, гласејќи дека само тој е вкоренет во земјата од која го црпи сознанието дека е еднаква потребата да се создаде поим за себе во знакот на распознавањето „јас сум јас“, како самосвест, но и совест која не смее да се фаворизира, ниту да се маргинализира, од проста причина што човечки е секој да се чувствува себе како субјект на сопственото однесување, засновано врз сопствените решенија кои ја постулираат потребата за самоопстојба.
Совеста како жив глас на човекот, умее да збунува. Умее да се манифестира со различни содржини, не губејќи поради тоа од суштина, дека е таа обраќање на човекот кон себе. Гордо звучи да се каже – постапив според својата совест, подразбирајќи притоа и јавно манифестирајќи ги принципите на правдата, љубовта и вистината, а отфрлајќи го притисокот како начин на наметната состојба, на физичка или психичка присила, со единствена цел – откажување од сопственото верување и убедување.
Но, совеста има свој парадокс олицетворен во историските потврди, дека и инквизиторите и нацистите ги спалуваа и ги убиваа луѓето оправдувајќи го своето безумие токму со гласот на својата совест. За жал, безумието на човековото однесување во овие наши простори, одново го актуелизира тој парадокс.
Сведоци сме дека прашањето на совеста е ставено под хируршки скалпел на моќни авторитети и од нивните норми за истата, за нас, обичните смртници ни се определува личниот вредносен суд. По нивен терк, како заповед или забрана, се прогласува нормата на нашата совест која мора да се следи. Ако тие наметнати норми случајно се добри, совеста го води нашето однесување кон добро. Но, тие норми не станале норми на нашата совест затоа што се добри или лоши, кои самите сме ги избрале, туку затоа што се поставени од авторитетите.
Сѐ завршува со тоа што моќта прави категоризација – лошата совест е сознанието на незадоволен авторитет, а добрата е онаа која е наметната, а потоа и одобрена од страна на авторитетот, со таа разлика што секогаш „лошата“ е совеста која не сака да подлегне на авторитетот, или е против неговата волја. Последното подразбира и опасност од казнување, а што е најстрашно – опасност тој авторитет нас да нѐ напушти, обично откако претходно нѐ обезличил и нѐ онеспособил за личното чувство – поседување на сопствена совест како водач по осознаеноста.
Има една вистина, од која денеска страдаме: така обезличеното битие олицетворено во нашата власт – без совест, си најде внатрешна сигурност станувајќи симболичен дел на авторитетот, наметнат или избран. Сѐ додека смета дека е дел на тој авторитет, на штета на сопствениот интегритет, најмногу на штета на државата, се чувствува и се гледа себеси како партиципиент во неговата снага, нешто што, се разбира, сѐ повеќе и повеќе му ги ослабнува врските со самиот себе, со народот, со опасност каква што обично бива – лесно и ненадејно да се најде отфрлен од авторитетот како непотребен, некогаш, заедно со државата.
Трагично е и тоа што, кога човек станува целосно зависен од силите надвор од себе, престанува да се труди и чувствува одговорен за сопственото однесување и духовна егзистенција. Сета своја моќ и концентрација за себе ја сведува на важноста – одобрување или неодобрување на таа сила, личност, или моќно мислење надвор од него. Сведено на гола вистина, тоа е неспособноста за самопочит, во чија орбита, денес, се наоѓа Македонија како држава, и во неа, ние заробените и од предавници продадените Македонци.
Оваа сложена меѓуповрзаност на (не)совеста на човекот и (не)самопочитта која денес се случува кај нас, со нас, во нашето секојдневие, ме наведе, ако не другите, себе, принудена и притисната од (квази)авторитетите кои како менгеме го стегаат челото, да се поистоветам со Кафкиниот јунак, во неговото дело „Процес“, по име К-а, кој, „едно утро е притворен“ за злочин кој не го сторил, за кој ништо не знае и држен е така во текот на преостанатите години од неговиот живот.
Целата колумна на Јагнула Куновска на следниот линк:
https://plusinfo.mk/k-a-na-kafka-bil-makedonec/
