Производство на премногу сончева енергија може да создаде и голем број предизвици.
Капацитетот на Македонија за обновлива енергија се очекува значително да се зголеми годинава. Регулаторната комисија за енергетика и водни услуги (РКЕ) издаде 267 лиценци за обновлива енергија во 2022 година, со вкупна инсталирана моќност од 152,2 MW. Ова претставува зголемување од 7% во однос на претходната година. Претседателот на РКЕ, м-р Марко Бислимоски, истакна дека оваа енергија може да ги задоволи потребите на околу 65.700 домаќинства, што е значително зголемување на капацитетот за обновлива енергија.
Лиценците издадени во 2022 година опфаќааt соларни централи со инсталирана моќност од 106,5 MW, ветерни паркови со моќност од 36 MW, мали хидроцентрали со моќност 7,2 MW и термоелектрани на биогас со моќност од 2,5 MW. Ова сугерира дека Македонија се движи кон поразновидна мешавина на обновливи извори на енергија, што може да помогне да се обезбеди стабилност и безбедност на мрежата.
Министерството за финансии, исто така, постави амбициозни цели за иднината, со планови за зголемување на уделот на обновливите извори во производството на електрична енергија во земјата на 46% до 2025 година. Ова претставува значително зголемување од сегашното учество од 22,9%.
Една од главните придобивки од сончевата енергија е тоа што е одржлива и еколошка опција која може да помогне во намалувањето на аерозагадувањето и во стабилизацијата на енергетскиот биланс. Дополнително, производството на сончева енергија може да создаде нови работни места и да обезбеди енергетска независност.
Сепак, производство на премногу сончева енергија може да создаде и голем број предизвици. Вишокот произведена електрична енергија можеби нема да може да се складира или дистрибуира ефикасно, што ќе доведе до потенцијална нестабилност на мрежата. Дополнително, цената на електричната енергија може драстично да се намали, што би имало негативно влијание на профитабилноста на енергетските компании. Поради тоа, поголемите енергетски производители побараа владата да се вклучи во стабилизација на секторот.
За да се одговори на овие предизвици, постојат голем број решенија кои би можеле да се имплементираат. Едно потенцијално решение е да се инвестира во технологии за складирање енергија, како што се батерии или хидро складиште со пумпа, кои можат да складираат вишок сончева енергија за употреба кога побарувачката е голема. Ова ќе помогне да се стабилизира мрежата, а истовремено и максимално да се искористи сончевата енергија.
Друго решение е да се развие паметна и пофлексибилна дистрибутивна мрежа која може подобро да управува со флуктуациите во производството на сончева енергија. Ова би можело да вклучи употреба на напреден софтвер и комуникациски технологии кои овозможуваат мрежата да одговори на промените во побарувачката и понудата и да интегрира различни извори на енергија, вклучувајќи соларна, ветерна и хидроенергија.
Анализата на трошоците и придобивките на сончевата енергија во Македонија би покажала дека придобивките од сончевата енергија ги надминуваат трошоците, особено ако се имплементираат решенија за управување со вишокот сончева енергија. Еколошките и здравствените придобивки од намалувањето на емисиите на јаглерод и загадувањето на воздухот се значајни, како и економските придобивки од отворањето работни места и енергетската безбедност. Дополнително, се очекува цената на сончевата енергија да продолжи да се намалува како што се подобрува технологијата и се остваруваат економии на обем, што ја прави поконкурентна опција во споредба со фосилните горива.
Како заклучок, зголемувањето на капацитетот за обновлива енергија во Македонија е позитивен развој што може да помогне во намалувањето на емисиите на јаглерод, создавање работни места и зголемување на енергетската безбедност. Сепак, постои потреба за внимателно управување со потенцијалните предизвици поврзани со вишокот на сончева енергија за да не се предизвика енергетски хаос. Со инвестирање во складирање енергија и флексибилност на мрежата, може целосно да се реализираат придобивките од обновливите извори на енергија.
(Извор: МКД.МК Стефан Вељановски Авторот е доктор по економски науки.)
