Повеќе ништо не планираме однапред, оти војната не научи дека плановите ништо не вредат ако немате дом во кој ќе ги остварите, раскажуваат за РСЕ украински државјани кои речиси една година од руската инвазија во Украина живеат во Македонија. Од 6000 Украинци, само 378 имаат престој од хуманитарни причини, а имаат и тешкотии да почнат бизнис или да се вработат.
Звукот на силни експлозии што го разбудиле утрото на 24 февруари во 5 часот и 30 минути засекогаш ќе ги памети украинскиот државјанин Сергеј Лагода. За многумина датумот кога започна руската инвазија на Украина, а за Сергеј денот кој засекогаш го промени неговиот живот.
„Кога прогласија евакуација од Ирпин и Буча, коридорот поминуваше покрај нашето село и веќе постоеше реална опасност од влегувањето на руските трупи во нашето село. На 8 март решивме да бегаме, бидејќи во соседните дворови паѓаа мини и утрото тргнавме накај Одеса, каде што мојата баба живее на село близу Молдавија и Романија. Мојата сопруга има познаничка во Македонија, која што ни препорача да дојдеме тука бидејќи е помирно. На 23 март ја напуштивме Украина и на 24 веќе бевме во Македонија“, се сеќава Сергеј.
Сергеј, неговата сопруга и трите деца биле принудени да го напуштат домот, по само една година откога се вселил во новата куќа. На десетина километри од украинскиот град Буча, еден од градовите кои беа најсилно погодени од конфликтот. За пошироката јавност тој стана познат по снимките од воените злосторства кои, како што тврдат украинските власти, биле извршени врз нивни жители од страна на руските војници. Неговата „нова“ куќа денеска е урната во еден од ракетните напади на руските сили.
Иако првично се надевал дека брзо ќе се врати дома, реалноста била сосема поинаква, па морал да се снаоѓа. Едно од децата сега веќе оди во градинка, другото е ученик во основно училиште, а најголемиот син посетува онлајн часови на украински. Но, неговите обиди да отвори своја фирма во земјава засега се безуспешни.
„Генерално гледано се е ок, но сепак во однос на работењето… јас регистрирав фирма во Македонија, воопшто не беше проблем, ама отварање сметка на фирма испадна голем проблем. Четири банки ме одбија, сега чекам уште од една банка одговор. Доколку државата дозволува да се основа фирма би требало логично да може да се отвори сметка. Ова прашање се уште не е решено и мене не ми е јасно зошто банката не отвара сметка, доколку државата дозволува регистрирање правно лице и затоа се уште немам можност да работам“, вели Сергеј.
Мажена за Македонец, кој триесетина години живее во Запорожје, Наталија Тасевска не ни помислувала дека ќе и се случи војна. Иако првично не сакала да се евакуира, стравот од радијација во случај на напад на нуклеарната централа, како и желбата да го спаси својот двегодишен син биле пресудни за да тргне на пат кон Македонија.
И по една година вели дека и е тешко да му објасни на детето зошто не можат да ги посетат баба му и дедо му кои одлучиле да останат во Украина.
„Не можам да кажам што конкретно правевме на вториот, третиот или четвртиот ден, бидејќи сето тоа време ни беше како еден ден, оти цело време си под стрес, постојано читаш вести, кога прогласуваа воздушна опасност се симнувавме во подрум (немаме скривница), со мало дете, се запознавме со сите соседи, сето ова беше како еден ден, како во сон, мозокот никако не го регистрира сето тоа што се случува и истовремено сѐ се случува во еден ден. На детето не му кажавме дека е војна, се обидувавме да објасниме дека треба да сме на сигурно, во подрум, дека таму нема прозорци и не е како дома“, раскажува Наталија.
