Радикалните и националистички барања на Софија кон Скопје предизвика по Бугарија, сега и во Хрватска има навестувања за вето против кандидатите за пристап во ЕУ. Се работи за барања кон Србија, Босна и Црна Гора. Како оправдување служат отворените историски контроверзии, пишува Франкфуртер алгемајне цајтунг.
Примерот на Бугарија создаде преседан, пишува ФАЦ.
Сега кога владата во Софија успеа да ги направи историските билатерални прашања со Македонија официјален дел од преговорите за пристапување во ЕУ, оваа идеја почнува да им се допаѓа на другите земји-членки. Во Хрватска, која ѝ се приклучи на ЕУ во 2013 година како последна нова членка до денес, веќе почна дебата за ова.
Прашањето е какви предуслови треба Загреб да им наметне на соседните земји Босна и Херцеговина, Србија и Црна Гора, кои доколку не се исполнат, може да резултираат со вето за блокирање на пристапниот процес на овие земји (или, во босанскиот случај, отворање на пристапните преговори).
Хрватската академија на науките и уметностите претстави и труд за ова. Под насловот „Придонес за заштита на хрватските интереси“ се наведени мноштво опции за можна блокада. Од Босна, на пример, треба да се бара уставна реформа. Босанските Хрвати се растргнати меѓу сецесионизмот на Србите и унитаризмот на муслиманските Бошњаци. Затоа е неопходно тие да добијат свој сопствен дел од земјата, таканаречен ентитет – вклучувајќи ги „сите права што произлегуваат од него“, како што се вели во документот.
Најголем дел од барањата се насочени кон Србија
Од босанската влада во Сараево, исто така, би се барало да ја признае „вистинската, ослободителна улога на Хрватска и Хрватите“ во одбраната на државата од српската агресија во босанската војна (1992-1995). Според загрепскиот документ, ова вклучува и босанските власти да престанат со „лажно обвинување на Хрватите на суд“, односно повеќе да не ги казнуваат воените злосторства наводно извршени од Хрватите во Босна. Дополнително се спомнуваат и наводно нејасни граници.
Од Црна Гора би се барало воспоставување загарантирани пратенички места за малото хрватско малцинство во земјата. Црногорската држава би морала и да плати за учеството во српската агресија врз Хрватска во 1990-тите. Во тоа време, Дубровник, меѓу другите места, беше гранатиран од црногорска територија. Загреб сега вели дека ако Црна Гора сака да постигне напредок во преговорите за пристапување во ЕУ, мора да побара прошка за злосторствата извршени во тоа време.
Сосема очекувано, најдолгиот каталог на барања е насочен кон Србија. Белград мора да престане да „поттикнува непријателство кон Хрватска“ и да се откаже од „митот за Јасеновац“. Јасеновац беше најголемиот концентрационен логор во таканаречената „Независна Држава Хрватска“, која му беше помал партнер на Хитлер на Балканот помеѓу 1941 и 1945 година. Според веродостојни истражувања, околу 70.000 Срби, Евреи, Роми и хрватски комунисти биле убиени во Јасеновац. Хрватските екстремисти, од друга страна, го омаловажуваат Јасеновац како еден вид камп за опоравување, со театарски групи и танцови. Во Србија, пак, бројот на жртвите е мошне напумпан. Сега Хрватската академија на науките индиректно ѝ препорачува на својата влада да го користи нееднаквиот баланс на силите во разговорите за пристапување за да го протурка погледот на Загреб за Јасеновац како обврзувачки.
Историските прашања би можеле да го запрат процесот на пристапување
Повеќе на мкд.мк
