Јасно е дека Европската централна банка ќе ги зголеми каматните стапки овој четврток (21.07.) – првпат по неколку години. Во исто време, единственото возбудливо прашање е: колку високi ќе бидат тие?
Инфлацијата во еврозоната е повисока од осум отсто, курсот на еврото е на ниво на доларот и владината криза во Италија: во таков амбиент овој четврток (21.07) се состанува Советот на Европската централна банка за да одлучи за натамошниот тек на монетарната политика.
На последниот состанок на Советот во јуни, претседателката на Европската централна банка Кристин Лагард најави пресврт на каматните стапки. Првиот по единаесет години. За почеток, се очекува раст на клучните каматни стапки за 25 базични поени, а потоа во септември, веројатно за 50 базични поени. Најдоцна тогаш времето на негативни каматни стапки ќе биде минато.
Многу
банки веќе реагираа. Само во Германија, речиси 50 финансиски институции целосно ги елиминираа задоцнетите камати на депозитите на нивните клиенти, а веројатно ќе ги има повеќе во наредните недели.
ЕЦБ во долгови
Важно е и прашањето колку брзо Европската централна банка (ЕЦБ) ќе ги зголеми каматните стапки. „ЕЦБ доцни“, вели Гертруд Трауд, главен економист во Хелаба, државната банка на Хесен и Тирингија. Со оглед на историски високата стапка на инфлација од 8,6 отсто во еврозоната, таа ја оценува ситуацијата како „неизвесна“: „Централните банки ширум светот веќе ги зголемија каматните стапки, а ЕЦБ сега мора да покаже дека сериозно си ја сфаќа работата и дека е борба против прозивката на инфлацијата“.
Сепак, темпото и опсегот на нормализирање на монетарната политика се спорни. Со ова се соочува и Советот на Европската централна банка. Претседателот на Бундесбанката, Јоаким Нагел, оценува дека дури би можело да дојде до зголемување на клучните каматни стапки до т.н. рестриктивен опсег, што активно би ја забавило економијата. Нагел е еден од оние кои би се стегнале (јастреби), додека поддржувачите на полабав пристап (гулабите) предупредуваат на ризиците од рецесија, особено поради војната во Украина. А девизниот курс е исто така контроверзно прашање меѓу економистите.
Повеќе од 25 базични поени?
Според Карстен Јуниус, главен економист на швајцарската банка „Сафра Сарасин“, каматните стапки би можеле да се зголемат за 50 базични поени. Затоа, смета тој, ЕЦБ повеќе не треба да се фокусира во оваа мера на т.н напредни насоки, инструмент со кој централните банки се обидуваат да влијаат на очекувањата на пазарот со објавување на нивните прогнози за идните каматни стапки.
Дури и ако ЕЦБ првично направи само мал чекор, сепак е важно, според Гертруд Трауд, да стане јасно дека е подготвена да продолжи да ги зголемува каматните стапки и по септември. И, исто така, важно е да се задржи инфлацијата на ниво од два проценти за вредноста на еврото да остане стабилна.
Ситуацијата, сепак, не е лесна за чуварите на еврото. Мора истовремено да ја нормализираат монетарната политика, без пресилно притискање на сопирачките, бидејќи тоа би ја задушило економијата. „Тие и онака не можат да променат ништо во врска со цените на енергијата, па би морале да ги намалат цените на другите работи, стоки и услуги“, рече Мартин Лик, главен економист за Германија во Блекрок, најголемиот светски концерн кој управува со имотот.
Кога нема бензин…
Дури и ако ЕЦБ не преземе ништо, ризикот од рецесија ќе се зголеми доколку Русија повторно не ја отвори чешмата за гас „Северен тек 1“ во четврток. Истиот ден се состанува Советот на Европската централна банка.
„Нормализација“ на монетарната политика – според Мартин Лик тоа значи приближување до „неутралната каматна стапка“, односно до каматната стапка поради која економијата не забрзува, но и не забавува. Сепак, тешко е да се одреди каде е еврозоната во моментов.
ЕЦБ, исто така, може да се најде под притисок бидејќи разликата во каматните стапки со САД се зголемува. Откако инфлацијата достигна 9,1 отсто во САД во јуни, Банката на федерални резерви најверојатно ќе ги зголеми каматните стапки за уште 75 базични поени, од сегашните 1,5 на 1,75 отсто. Со ова продолжува притисокот врз еврото, кој пред неколку дена падна на нивото на американскиот долар.
И конечно, финансиските пазари внимателно следат што се случува во Италија. Кризата на владата во Рим не и ја олеснува ситуацијата на ЕЦБ. Премиерот Марио Драги се уште е на функцијата, но неизвесно е до кога ќе остане така. Може да има дури и нови избори во октомври.
Едгар Волк, главниот економист на банкарската куќа Мецлер (Bankhaus Metzler) со седиште во Франкфурт, оценува дека, во случај евроскептиците да дојдат на чело на италијанската влада, тоа може да доведе до „значајни турбуленции“ на пазарот на државни обврзници во еврозоната. Поради ова, Европската централна банка веќе најави примена на т.н инструмент против фрагментација. На овој начин сака да ги спречи можните турбуленции на пазарите на европските државни обврзници како мерка на претпазливост.
извор: данас.рс
