Во текст за аналитичкиот портал ,,Геополитика” Ненад Живановски-Столиќ ја поставува диелмата: Дали бугарското вето ја приближува Македонија до Србија?
Во својата анализа д-р Ненад Живановски која ја пренесуваме во целост, вели дека за само една година, Бугарија три пати стави вето за да ги спречи пристапните преговори на Македонија со Европската унија.
Софија бара од Скопје да ја промени својата национална историја и да признае дека до 1944 година Македонците биле Бугари, дека јазикот што го зборуваат не е македонски, туку идиом на западнобугарското говорно подрачје, дека националните херои што ги слават не биле Македонци туку Бугари и дека за време на Втората светска војна Бугарија не била „фашистички окупатор“ туку ослободител на Македонија (подоцна тие возвратиле дека се администратори).
Првото вето беше во декември 2020 година, поради што бриселската дипломатија забележително го изрази своето несогласување. Реакцијата на Брисел на второто вето во мај 2021 година беше многу поблага и повоздржана од пред шест месеци. На последното вето од декември 2021 година, никој не размислуваше за ЕУ, туку само имаше изјави дека не се создадени услови за почеток на преговорите со Македонија.
Оваа траекторија на промена на односот на ЕУ кон конкретен проблем само илустрира колку Брисел, а во позадина најмоќните престолнини на таканаречените „стари европски“ земји-членки, незаинтересирано гледаат на членството на С. Македонија и преку него. цел Западен Балкан. И во сето ова, малкумина во Македонија ја гледаат Бугарија како главен проблем, што го прави Брисел немоќен да ги започне пристапните преговори, но сосема спротивно: Бугарија се доживува како марионета, преку која Брисел, Берлин и Париз го блокираат почетокот на малата интеграција. Балканските држави во Европската Унија.
Иако ниту еден македонски политичар не е подготвен ниту има дозвола јавно да го искаже ваквото обелоденување на вистината, се појави гласник, иако од друга земја, кој имаше храброст да ја каже горчливата вистина и покрај тоа што таа не го допре.
Токму претседателот на Србија, Александар Вучиќ, буквално рече дека кога слушнал дека Бугарија ја спречува Македонија да ги започне преговорите со ЕУ, само се насмеал, бидејќи му било јасно дека Бугарија нема моќ за такво нешто, но дека зад тоа застанаа многу помоќни земји.
Традиционално сензибилизираниот Брисел за Србија, кој не пропушта да реагира на сето она што доаѓа како непријатен коментар од официјален Белград, овојпат ја премолчи провокативната оценка на Вучиќ за европската перфидна игра против Македонија.
Но, и за површен познавач на состојбите во Македонија, Вучиќ и неговата изјава не беа потребни за да се разоткрие загатката што Брисел со години ја скицира во односот со Скопје. Доволно е да се потсетиме на хронологијата на развојот на овие односи и да ја утврдиме вистината.
Лицемерие и уцени на ЕУ од Бугарија
Како што е познато, од нејзиното осамостојување, поранешната југословенска република наиде на проблем со името, инициран од Грција, со барање да се смени името на земјата. Тогашната ПЈРМ уште во 2009 година доби позитивен извештај од Европската комисија дека може да започне преговори за членство во ЕУ, но тие преговори, во годините што следеа, беа блокирани поради постојаното грчко вето.
Од 2011 година, во секој нареден годишен извештај за напредокот на земјата, Европската комисија ја повторуваше својата препорака за почеток на преговорите, но исто така забележува дека поради нерешениот спор со Грција, почетокот на преговорите е блокиран. Заклучокот на ЕК во секој извештај беше ист – штом се реши спорот за името, веднаш ќе почнат преговорите.
Спорот за името беше решен во летото 2017 година, со потпишувањето на таканаречениот Договор од Преспа, кога Република Македонија (ПЈРМ) беше преименувана во Северна Македонија.
Истата година беше потпишан Договор за пријателство и добрососедство со Бугарија, во кој Софија се обврза дека ќе го искористи своето искуство за да му помогне на Скопје на патот кон ЕУ. Така, немаше повеќе пречки Македонија конечно, по осум последователни препораки на ЕК, да ги започне преговорите за членство во ЕУ. Сепак…
Кога се чинеше дека сите коцки се во ред, дека веќе нема билатерален спор што може да го спречи почетокот на преговорите, следеа низа „громови од ведро небо“, кои ги координираа Германија, Холандија и Франција.
Како што стана ,,pase” познатата реченица и политика на канцеларката Ангела Меркел дека ЕУ е уморна од проширувањето и треба пауза, во 2017 година на сцена стапи Холандија, незадоволна од големиот број илегални имигранти од Албанија во Холандија по што следуваше вето за почеток на преговорите на Албанија со ЕУ. Откако С. Македонија беше ставена во неформален пакет со Албанија, стана колатерална жртва на холандската политика кон Албанија.
На крајот на следната година, во 2018 година, Холандија не стави вето на Албанија, но тогаш на сцена стапи францускиот претседател Емануел Макрон, кој стави вето на почетокот на преговорите додека не се договори нова методологија за идното членство. Од Брисел до Скопје дојдоа утешни зборови, „ова нема врска со вас, вие направивте се што се бараше од вас, а сега само чекајте да се развие нова методологија“. Со тапкање по рамо се изгуби уште една година за почеток на преговорите.
Новата методологија беше донесена во 2020 година и се одеше според тоа што конечно, на крајот на годината, С. Македонија ќе ги започне преговорите. Но, тогаш од никаде се појавува Бугарија со својата историско-јазична уцена која мора да ја исполни С. Македонија за да започне преговори со Брисел.
Тогашниот министер за надворешни работи на Германија, Хајко Маас, во 2021 година, ладно, без тронка емпатија, рече дека С. Македонија има билатерален спор со Бугарија и зависи од неговото решение кога ќе почнат пристапните преговори. Никој не се сеќаваше и не се грижеше за жртвата што ја направи С. Македонија пред четири години со промената на името на државата.
Континуитет на покорниот однос кон Големиот брат
Во Србија се користи една злонамерна изрека, а тоа е дека ако не знаеш на кого да застанеш на страната за време на војната, тогаш само види каде е Бугарија, изберете ја спротивната страна и сигурно ќе бидеш на победничката страна.
Колку и да е навредлива оваа изрека, тоа што Бугарија и го прави сега на Македонија е токму континуитетот на нејзината улога низ историјата – дека секогаш е во служба на големите сили во извршувањето на нечесните работи.
Уште за време на Отоманската империја, во втората половина на 19 век, Бугарската егзархија ги насочувала своите интереси на кокетирање со султанот и Портата, а на штета на другите христијанско-словенски народи (Грци, Срби, Романци – Власи).
Така, во Извештајот на Форин Офисот од 1917 година се забележува дека Бугарската егзархија била призната од Турција уште во 1870 година, така што својата пропаганда ја ширела во Македонија во многу поповолни услови од другите православни цркви.
Меѓутоа, како што се оценува во овој Извештај, „Бугарската егзархија не донесе мир, туку меч“, што е опишано како „Озлогласени бугарски злосторства“.
Близината на тогашното бугарско кнежевство со султанот е илустрирана во Извештајот со примерот дека за време на грчкото востание за независност на нејзините северни делови во 1897 година, Бугарија застанала на страната на Турците прекинувајќи ја железничката линија меѓу Константинопол и Солун, спречувајќи ја Грција во испраќањето на своите сили во Тесалија која тогаш била под турска власт.
И во Првата и во Втората светска војна, Бугарија се позиционираше, како што подоцна ќе испадне, на поразената страна, и двата пати станувајќи сателит на Германија.
Затоа не изненадува изјавата на Адолф Хитлер, во 1943 година, при средбата со бугарскиот цар Борис, дека за него Бугарите се балкански Пруси. Меѓутоа, на самиот крај на војната, Бугарија ја сменила страната, се приклучила на сојузот со СССР и во тие драматични денови во септември 1944 г. прави нешто што никогаш не било забележано во историјата на меѓународните односи и воената историја.
Бугарскиот парламент усвојува декларација за пристапување на Бугарија во СССР, но не го поништува претходниот договор за сојуз со нацистичка Германија, така што во тие неколку дена Бугарија теоретски и практично беше и сојузник и противник на СССР во војната со Германија.
Покорниот однос кон нивниот поголем брат ги направи Бугарите не само балкански Пруси, туку по војната и најлојални сојузници на СССР од сите држави од комунистичкиот табор. За време на Студената војна, во рамките на заедницата на Варшавскиот пакт, бугарската тајна служба беше одговорна за извршување на валкани работи, кои самата КГБ ги избегнуваше, па затоа беше задолжена моќната бугарска транспортна флота, со бројни камиони ТИР кои крстосуваа по патиштата во Западна Европа за државен шверц на дрога од Блискиот Исток до западноевропските престолнини.
Се веруваше дека колапсот на капитализмот ќе дојде и со уништување на неговата младост преку зависноста од дрога. Позната е и вмешаноста на бугарската тајна служба во атентатот на папата Јован Павле Втори во 1981 година, зад кој тој застана како организатор на КГБ.
Но, сето тоа не беше причина Бугарија да не стане една од најлојалните членки на евроатлантската алијанса по падот на комунизмот. Во блиското минато, потврда за таквиот став на бугарската влада е забележана и при нападот на НАТО врз СР Југославија во 1999 година, кога бугарската тајна служба, како огранок на помоќна странска агенција (во овој случај германската БНД) подготви „познатата операција „Потковица“ во која бугарските агенти објавија дека на Косово е во тек големо етничко чистење во форма на потковица и дека на фудбалскиот стадион во Приштина се случуваат масовни егзекуции на Албанци. Иако, всушност, тајно кружеше, постоењето на овој извештај никогаш не е јавно потврдено. Генералот Весли Кларк негираше дека знаел нешто за операцијата „Потковица“, додека независниот германски документарен филм од 2000 година „Сè започна со лага“) тврди дека наводите за операцијата „Потковица“ биле измислени од бугарската служба за да го оправдаат бомбардирањето на СРЈ.
Има ли Македонци во Бугарија?
Во односот кон Македонија и Македонците, Бугарија има историски променлива позиција. Така, Бугарија веднаш по Втората светска војна го призна постоењето на македонската нација, што произлезе од Бледскиот договор, кој на 1 август 1947 година во Блед го потпишаа Тито и Георги Димитров. Со овој договор бугарската влада за прв пат го призна постоењето на македонскиот јазик и македонскиот народ и прифати дека во нејзините (бугарски) граници (Пиринска Македонија) постои македонско малцинство. На пописот во декември 1946 година Македонци се изјасниле 160.541 жител, а во 1956 година 178.862 жители. Конфликтот на Југославија со Инфомбиро во 1948 година доведе до тоа Бугарија, како лојален сојузник на Сталин, да го поништи Бледскиот договор во сите негови делови, освен во делот каде што е ослободена од плаќање воена отштета на Југославија во износ од 25 милиони долари. Доаѓањето на Тодор Живков на власт значело и почеток на бришење на постоењето на македонското малцинство во Бугарија, така што на пописот од 1965 година само 8.750 жители се изјасниле како Македонци, а на пописот од 1975 година немало ниту еден.
По падот на комунизмот, новата демократска влада, предводена од претседателот Жељко Жељев, продолжи со овој променлив однос кон македонското прашање, во принцип еден чекор напред, два чекори назад. Така бугарската влада прва ја призна независноста на Македонија, но веднаш потоа даде објаснување дека не ги признава Македонците како посебен народ.
Целата анализа на овој линк
