Сенатот на Соединетите Американски Држави денеска одржа расправа за Западен Балкан, на која особено била истакната поддршката на САД за мир и просперитет во регионот, пренесуваат дел од балканските медиуми.
Првиот што се обратил на расправата била Габриел Ескобар, заменик помошник државен секретар на САД и специјален пратеник за регионот, објави Дневни Аваз.
Ескобар во својот говор на лидерите од Западен Балкан им порача дека ќе има одговорност за сите функционери кои за сметка на регионалниот напредок имаат личен интерес.
Во обраќањето на Ескобар важен дел е влијанието на Русија и Кина во регионот со кои дел од регионалните лидери имаат комуникација и соработка.
,,Претседавач Шахин, почитуван член Џонсон, почитувани членови на поткомитетот, ви благодарам што ме поканивте да разговараме за ангажманот во Западен Балкан. Европа како слободна, цела, просперитетна и во мир останува во витален интерес на Соединетите Држави и во срцето на нашата политика. Западен Балкан е клучен за оваа визија, иако неговиот потенцијал останува неисполнет. Администрацијата на Бајден го препознава овој предизвик и останува посветена на овој регион, кој е историски, политички, културно и географски неделив дел од Европа.
Нашиот долгорочен дипломатски ангажман ја поддржува целосната интеграција на Западен Балкан во евроатлантските структури. Посилен Балкан, интегриран во посилна Европа, создава посилно трансатлантско партнерство.
За таа цел, Соединетите Држави продолжуваат да ги продлабочуваат нашите долгогодишни партнерства во регионот. Само во изминатите неколку месеци, прославивме 140 години дипломатски односи со Србија и ги одржавме нашите први билатерални одбранбени консултации во последните пет години. Во голема мера се потпиравме на нашите партнери во Косово, Албанија и Северна Македонија во време на потреба да бидеме привремено домаќини илјадници евакуирани во Авганистан.
Ние, исто така, продолжуваме да ги градиме економските врски на Америка со регионот. Минатата година го започнавме инаугуративниот економски дијалог меѓу САД и Црна Гора, ја зајакнавме европската енергетска безбедност преку проекти во Албанија и Хрватска и ги прославивме значајните инвестиции на американските компании во Србија. Нашите партнери од Западен Балкан се подготвени за поблиска интеграција со единствениот пазар на ЕУ и ние продолжуваме да ги поддржуваме. Регионалните иницијативи како што се Заедничкиот регионален пазар на ЕУ, Отворениот Балкан и Зелената агенда покажуваат дека подлабоката економска интеграција и соработка се од суштинско значење за одржлив раст и членство во ЕУ”, порачал Ескобар во говорот за кој Дневен Аваз објави опширна анализа која ја пренесуваме:
Има огромни можности за американските компании и ние продолжуваме да ги охрабруваме земјите да го зајакнат владеењето на правото, да се борат против корупцијата и да ја зголемат транспарентноста со цел да ги прошират можностите за инвестирање. Потребните реформи ќе го зголемат просперитетот, ќе им дадат приоритет на одржливите инвестиции и чистата енергија и ќе го запрат одливот на мозоци. Тие, исто така, ќе ги намалат политичките водени инвестиции од надворешни актери и ќе ги изградат темелите за добрососедски односи и стабилно владеење.
Показателите за напредок кон европската интеграција на Западен Балкан вклучуваат подлабока регионална соработка и растечки демократски и економски развој. Во некои земји во регионот видовме сериозни напори за зајакнување на демократските институции и борба против корупцијата.
Тоа не е случај во сите земји од Западен Балкан и имаше назадување. Во Босна и Херцеговина, политичката криза и ендемската корупција им штетат на нејзините граѓани и ја загрозуваат регионалната стабилност, нејзиниот евроатлантски пат и напредокот постигнат по Дејтонскиот мировен договор.
Продолжуваме да им даваме до знаење на сите лидери дека деескалирањето на реториката и решавањето на разликите преку воспоставените уставни процеси се единствените остварливи патишта до демократска, европска иднина. Заедно со нашите европски партнери, ние сме силно ангажирани со локалните актери за да најдеме начини напред и да продолжиме напред од Дејтон до Брисел, вклучително и преку чекор-по-чекор реформи од кои ќе имаат корист сите граѓани.
Потребата од дијалог, компромис и реформи се однесува на целиот регион. Силно го поддржуваме дијалогот на ЕУ за нормализирање на односите меѓу Косово и Србија. Дијалогот е форум на кој двете страни, како рамноправни, мора да работат за да ги решат своите разлики и да го изнајдат сеопфатниот договор што им е потребен на двете земји за нивната европска иднина. Сметаме дека овој напор треба да биде насочен кон меѓусебно признавање.
Соединетите Држави продолжуваат да работат со нашите партнери од ЕУ за да ја унапредат европската интеграција за сите земји во регионот и да зајакнат дека реформите кои се дел од процесот на пристапување носат свои придобивки. Во исто време, на нашите партнери од ЕУ им ја нагласуваме важноста да се држат отворени вратите на Европа, бидејќи тоа е најважниот стимул што создава политичка волја, но понекогаш и тешки реформи.
Наметнати санкции
Северна Македонија и Албанија направија значајни реформи и жртви, и двете земји заслужуваат да постигнат напредок во процесот на пристапување. Замавот напред би бил важен доказ за целиот регион дека тешките компромиси овозможуваат подобра иднина.
Од друга страна, нашето предупредување до актерите во регионот кои се впуштаат во коруптивно, дестабилизирачко или антидемократско однесување е јасно: ќе има последици. Во декември употребивме санкции против организирана криминална група која дејствува во регионот. Во јануари Министерството за финансии го санкционираше Милорад Додик за неговото коруптивно и дестабилизирачко однесување и телевизија под негова контрола користејќи ги новите овластувања за санкции на Западен Балкан.
Стејт департментот, исто така, воведе визни ограничувања за нашите власти според член 7031 (в) против корумпираните службеници во Босна и Херцеговина. Соединетите Американски Држави ќе продолжат да ги користат сите достапни алатки за да ги повикаат на одговорност оние што го блокираат напредокот на регионот за своја финансиска или политичка корист.
Влијанието на Русија и Кина
Регионалниот напредок е загрозен и од штетните надворешни и економски влијанија на Русија и Кина. Русија го користи снабдувањето со енергија како оружје за да ги принуди политичарите, да поттикне корупција и да го запре потенцијалниот раст. Го поддржува и етнонационализмот кој дели и го одвлекува вниманието од посветла иднина.
Народна Република Кина (НРК) го проширува своето присуство со изградба на критична инфраструктура преку нетранспарентни и грабливи заеми и „инвестиции“. Промовирањето транспарентно владеење, човековите права и меѓународниот поредок заснован на правила ќе остане основен принцип на нашиот ангажман против овие дестабилизирачки активности на Западен Балкан.
Конечно, во последните три децении, Западен Балкан беше во фокусот на континуираниот ангажман, инвестициите и билатералната поддршка на САД. Резултатите се јасни: земјите од поранешна Југославија сега вклучуваат четири сојузници на НАТО и две земји-членки на ЕУ.
Клучниот проблем во БиХ е корупцијата
Меѓу земјите од Западен Балкан, четири се сојузници во НАТО и сите или ја споделуваат стратешката цел за подлабока западна интеграција како аспиранти за членство во ЕУ или се членки на ЕУ. Нашата работа не е завршена. Континуираното раководство на Соединетите Држави, вклучително и овде во Сенатот, останува клучно за завршување на трансформацијата на Западен Балкан во посилни сојузници, трансатлантски партнери и придонес за глобалниот мир и просперитет.
Продолжуваме да ја нагласуваме потребата од целосно потврдена листа на амбасадори на Балканот, особено нашиот кандидат во Србија, кој се уште чека потврда од Сенатот. Ќе продолжам да работам со Конгресот на ова прашање – заклучи Ескобар во своето излагање.
„Тешко е да се работи“ со Додик
Одговарајќи на прашања, тој додаде дека САД силно го поддржуваат Отворениот Балкан. Тој се осврна и на санкциите наметнати на Милорад Додик и посочи дека иако Додик е актер со кој е „тешко да се работи“, не е единствениот што прави проблеми.
– Нашите активности се насочени кон него, а не кон Србите или кон Република Српска. Главниот проблем во БиХ не е етнонационализмот, туку корупцијата. Таа е најкорумпираната земја на Балканот и трета во Европа и е најголемата причина за заминување на младите и најголемата пречка за евроатлантските интеграции – рече Ескобар.
Тој во Конгресот објасни што треба да се направи за да се стабилизира состојбата во Босна и Херцеговина.
– Со решението на изборната реформа да се подобрат односите меѓу Бошњаците и Хрватите и да се продолжи дијалогот за Србите да се вратат во државните институции. Исто така, спречете го Додик да предизвика дополнителна штета на институциите – рече Ескобар.
Тој додаде дека БиХ е земјата која најмногу загрижува во регионот на Западен Балкан.
Силите во Бон се последно средство
Тој се осврна и на Канцеларијата на високиот претставник во БиХ и подвлече дека САД силно ја поддржуваат улогата на Кристијан Шмит.
– Силно го поддржуваме високиот претставник и неговата улога како посредник. Ја разбирам загриженоста на оние кои би сакале да видат наметнати решенија, но наметнатите решенија не се демократски одговор на демократските предизвици. Се надеваме дека ќе можеме да бидеме партнери со европски ориентирани, демократски фокусирани политички партии и лидери за да можат сами да ги решат проблемите на својата земја.
Тоа не значи дека не ги поддржуваме Бонските овластувања на високиот претставник. Но, мислиме дека тоа е последно средство, нуклеарно средство и кое потоа ќе ја остави одговорноста на меѓународната заедница да го спроведе. Сметаме дека политичкиот систем и политичките лидери, повеќето политички лидери во Босна и Херцеговина, се доволно зрели и демократски фокусирани за да можат да ги решат своите разлики преку сопствени процеси. И така треба да биде – заврши Ескобар.
