Грците веруваат дека, откако се нарече Македонија, оваа земја го украла нивното историско наследство…Македонија постепено престанува да го „трола“ својот сосед. Но, дали ова е доволно за да се реши 27-годишниот спор со Атина?



Откако Македонија прогласи независност во 1991 година, Грција одбива да го признае уставното име на оваа република. Грција инсистира на тоа дека само нејзината северна покраина може да се нарече Македонија и тврди дека самиот факт што поранешната југословенска република се нарекува исто значи дека оваа земја има територијални претензии кон Грција, пишува новинар на Би-би-Си во обид да го објасни ирационаниот спор во кој се заглавени двата балкански соседи.

Поради оваа причина, пишува авторот, Грција во 2008 година го блокираше влезот на Македонија во НАТО и се закани дека ќе го блокира пристапот на својот сосед во Европската унија доколку оваа земја не го промени своето име.

Откако пишува за периодот на таканаречената антиквизација, кога „аеродромит автопати и стадиони се преименувани во чест на Александар Велики и неговиот татко Филип, кого Грците ги сметаат за свои херои. Потоа почнаа да градат статуи. Главниот град на Македонија е полн со такви споменици. На некои, Александар Македонски е прикажан како опасен воин на коњи, а на други од страна на новороденче од скутот на неговата мајка“ – авторот на текстот констатира дека „новата администрација, предводена од Социјалдемократите, се спротивставува на антиквизацијата, не само поради дипломатски интереси, туку и поради вкус. Властите веќе спроведуваат политика на постепено отстранување на овој концепт“.

Премиерот Зоран Заев најави дека скопскиот аеродром повеќе нема да биде именуван по Александар Велики. Истата судбина му се случи на автопатот што води кон Грција кој сега ќе се вика „Автопат на пријателство“.

Уште поважно, Македонија веќе најави можност за компромис во име на земјата.

„Фактот што владата одлучи да го преименува аеродромот и автопатот покажува сериозност на нашите намери“, изјави министерката за одбрана, Радмила Шекеринска.

„Ова не е претстава, сакаме нашата земја да се ослободи од овој тежок товар, што е многу скапо за нас“, додава таа.

Атина позитивно одговори на ова. По разговорите на министрите за надворешни работи во јануари, се одржа состанок на премиерите на двете земји, Зоран Заев и Алексис Ципрас.

Американскиот дипломат Метју Нимец, кој делува како посредник на ОН меѓу Атина и Скопје во спорот околу името на Македонија, смета дека овој состанок претставува чекор напред. Неговиот оптимизам не запре дури и по неговата посета на Скопје и Атина во почетокот на февруари.

„Длабоко сум убеден дека е време да се справиме со ова прашање, да се реши, конечно, дека регионот може да оди напред, и дека двете земји се пријателски и кооперативни“, вели Нимиц.

Но, во Грција и во Македонија има многу луѓе кои сакаат да пропадне овој процес.

Десетици илјади луѓе излегоа на демонстрации во Атина, со само едно барање: новото име на соседната земја не треба да го содржи зборот ‘Македонија’“.

„Ова се Словените“, вели еден од демонстрантите, покажувајќи прст на мапата што ја нацрта.

„Тие не се Македонци, Македонци сме ние, Македонија е грчка, и никој не може да го користи ова име“.

Дури и оние Грци кои не присуствуваа на демонстрациите и кои сакаат да се реши овој „конфликт“, велат дека прашањето за името на соседната земја влијае на нивното чувство на идентитет.

Жителите на грчкиот град Солун се сметаат себеси за Македонци, и често се вознемируваат што жителите на една соседна земја се нарекуваат себеси на ист начин.

Официјалната позиција на Грција одамна е дека соседната земја треба да усвои сложено име, на пример, „Нова Македонија“ или „Горна Македонија“.

Но, опозициската грчка партија Нова демократија оцени дека би можела да ги искористи овие спорови за свои политички цели. И малата партија „Независни Грци“, дел од владејачката коалиција, исто така, се противи на секое споменување на Македонија во името на соседната земја.

Џорџ Цогопулос, експерт за меѓународни односи од израелскиот истражувачки центар БЕСА, вели дека грчките демонстранти не се во право. Но, тој не е оптимист во врска со резултатите од разговорите.

„Не разбирам зошто многумина се преплавени со оптимизам“, вели тој.„Има значителни разлики меѓу страните – Грција сака ова име на земјата што ќе се користи насекаде на меѓународната сцена, а не само во билатералните односи“, вели тој и додава дека „заради ова, Скопје ќе мора да го смени уставот“.

„Демонстрантите бараат од името на државата да не го содржи зборот” Македонија”, но ова е сосема нереално, дури и ако ако се земе предвид дека јавното мислење во Грција е засновано на дезинформации, и може да се разбере“, додава експертот.

Пред зградата на Националното собрание во Скопје имаше истакнато билборд со натпис „Ние сме Македонија”. Авторите на слоганот се сигурни дека правото на самоопределување е поважно од грчките стравови.

Но, протестните демонстрации во Македонија беа мали.

Аналитичарот Сашо Ордановски смета дека мнозинството од населението не се спротивставува на промена на името на земјата.

„Луѓето во Македонија се многу прагматични, луѓето не се задоволни со фактот дека нивните животи не се менуваат на подобро“, вели тој и додава дека „Тие размислуваат за тоа и разговараат за овој проблем, но исто така размислуваат и за НАТО, за безбедноста, за Европската унија, сакаат да бидат дел од светот“, вели Сашо Ордановски.

Преговорите за прашањето на името на земјата беа во ќор-сокак 27 години. Прашањето е, колку лидерите денес се подготвени за одлуки“.

Колку подолго се одвиваат преговорите, толку е поголема веројатноста противниците на таквата одлука да ги организираат своите активности на двете страни на границата.

И ова може одново на долго време да го продолжи спорот – околу само еден збор.